أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
51
قانون ( فارسى )
تيرهاى زهرآگين ، تيرهاى ارمنى ، هلاهل ، دانهء كوبيده شده اسپرزه . اين بود لوحهايى كه ذكر آن را وعده كرده بوديم بيان چندين لوح كه قبلا ذكر نشده است . بدان كه من ادويهء مفردهاى را كه در حرفهء ما طبيبان به كار مىروند در لوحهايى قرار دادهام كه هر لوحى رنگ ويژهاى دارد و اين رنگآميزى براى اين است كه جوياى اين صنعت بتواند با داروها آسانتر آشنا شود و فايدهء هريك از آنها را براى اندامهاى ظاهرى و باطنى و زيان آنها را نيز به سرعت دريابد به قرار زير : لوح اول - اسامى ادويه مفرده و تأثير و خاصيت آنها لوح دوم : گزينش بهترين نوع دارو . لوح سوم : چگونگى دارو و شناسايى مزاج آن . لوح چهارم : ويژگى حالات و اثرات عمومى دارو مانند گداختن ، رسانيدن ، پوشش شدن ، تخدير و همانند اين كنشها كه سابقا در جملهء اول بيان كرديم و خواص ديگرى كه ممكن است داشته باشند ، براى معرفى هريك از آنها رنگ ويژهاى در موقع نگارش به كار برديم تا آسان پيدا شود . لوح پنجم : كاربرد دارو در آرايش پوست از قبيل زدودن برص ، زگيل و همانند آنها كه با رنگ ويژهاى ثبت شده است ؛ و اثر آن در آرايش مو نظير نگهدارى ، دراز شدن ، سياه كردن مو كه با رنگ متمايزى نوشته شده است و هر اثرى كه دارو در مورد پوست يا مو داشته باشد جزء آرايش محسوب مىشود و هركدام به رنگى جداگانه درآمدهاند تا جويندهء مطلب را رهنمون باشند . لوح ششم : كاربرد دارو در دمل و جوشها كه هر صنفى از آنها نيز رنگ ويژهء خود را دارد . [ لوح هفتم : قرحهها و زخمها ] لوح هفتم : براى هريك از حالات : قرحهها ، زخمها ، شكستگىها رنگ خاصى به كار بردهايم . لوح هشتم : كاربرد دارو در درمان بيماريهاى مفاصل و پىها با رنگ ويژهء آنها . لوح نهم : كاربرد دارو در بيماريهاى وابسته به كليهء قسمتهاى سر با رنگى متمايز . لوح دهم : اثر دارو در بيماريهاى چشم و متعلقات آن . لوح يازدهم : كاربرد دارو در بيماريهاى اندامهاى تنفسى و سينه كه با رنگ ويژهيى نشان داده شده است . لوح دوازدهم : تأثير دارو در درمان بيماريهاى اندامهاى غذايى كه آنها هم به رنگ جداگانهاى ثبت شدهاند . لوح سيزدهم : كاربرد دارو در بيماريهاى دستگاه دفع كه به رنگ خاصى نشان داده شدهاند . لوح چهاردهم : كاربرد دارو در انواع تب و متعلقات آنها لوح پانزدهم : رابطه داروها با زهرها . لوح شانزدهم : ذكر داروهايى كه آنها را داروى احتياطى مىتوان شمرد يعنى اگر داروى مورد نظر پيدا نشود ، داروى ديگرى را به جاى آن استعمال مىكنيم كه كار اولى را انجام مىدهد . نبايد فراموش كرد كه شايد هريك از داروهاى ثبت شده در همهء لوحها تكرار شده باشد و شايد تنها در يك لوح يا بيشتر از يك لوح ثبت شده باشد و ما در سرآغاز اين كتاب به اين ترتيب توجه كردهايم .